Robot nedir?
Bilgisayarın yazıcısı yada mutfak robotunuz gerçekten birer robot mudur? Bir makineye robot diyebilmek icin, en onemli kosullardan biri algılamadir. Bir robot az veya cok dış dünyadan bir algılama yapabilmelidir. Bu algılamalar sensorler sayesinde olur. Isı, ışık, şekil, dokunma gibi olabilir. Daha sonra bu bilgileri otonom olarak yorumlamali, algıya ne gibi tepkide bulunacagına karar vermelidir. Son olarakta robot verdigi karari uygulamaya koyabilmelidir. Özetlersek robot 3 ana kisimdan olusur. Buna gore bir robotta; çevre hakkında gerçek zamanlı bilgi edinmek icin kullanılan sensorler, karar vermeyi sağlayan mikroişlemci verilen kararlarin uygulanmasini saglayan eyleyiciler ve hareket sistemleri bulunur.
Robotların Tarihi :
Insanlıgın kendine yardimci olacak mekanizmalar dusunmesi, tahminlerimizden cok daha oncelere uzanmakta. MO 800'de Homeros İlyada adlı eserinde verilen gorevleri yerine getirebilen hareketli 3 ayaklılardan bahseder. MÖ 350'de Aristo, bir eserinde ”eğer her arac kendi isini gorebilseydi , insan eline ihtiyac duymadan mekik kendi dokuyabilseydi, lir kendi kendine calabilseydi , yoneticilerin elemanlara ihtiyacı kalmazdı,” diyerek ilk otomasyon fikrini ortaya atar.13. yuzyildaysa Eb-ul-iz-el-Cezeri, otomatlar hakkinda bir kitap yazar. Kitapta 300'e yakin otomatik mekanizmanin yani sira, çamasir teknesini doldurup boşaltabilen otomatik bir arap kadini tasvir edilir.
Robot teknolojisi bu adı , çek oyun yazari Karel Capek'in, ”Rossum'un evrensel robotları (1921)” oyununa borçlu. Yazar, angarya-zorunlu anlamina gelen “robota” sozcuguyle işçi anlamina gelen “robotnik”sözcüğünü birleştirerek ”robotic” kelimesini türetir.
Robotların Kullanıldığı yerler:
Günümüzde robotların büyük bir çoğunluğu endüstride kullanılıyor . Sanayi tipi robotlar boyama, sızdırmazlık, kaynak, montaj, makinelere parça yükleme, boşaltma işlerinde ve kimya, beyaz eşya, otomotiv endüstrilerinde kullanılıyor. Bunlar tamamen insan kolunun biyolojik özelliklerini taklit ederek çalışan sistemler. En büyük özellikleri ise mekanik ve elektronik olarak insan eklemlerinin hareketlerini modelleyerek taklit etmeleri. robotlar, insanın harekat sahasını üç-dört kat genişletebiliyor. En yeni teknolojik donanım ve yazılımlarla yüklü olan bu robotlar, yaklaşık beş yüz kiloluk yükleri yüz mikron hassasiyetinde bir hata payı ile kaldırıp istenilen noktaya yerleştirebiliyor. Robotlar hassaslık yada güç gerektiren işleri, büyük bir hızla hatasız olarak yerine getirebiliyorlar. Bu yüzden robot teknolojilerini geliştirmede büyük şirketler (Sony, Honda..) üniversiteler ve teknoloji kurumlarıyla başbaşa gitmekteler.
Servis robotları ise hastanelerde doktarları asiste eden, elektrik direklerinin kablolarını bağlayan ve genel temizlik işlerine bakan aygıtlar gibi genel hizmet cihazlarını kapsıyor.
Askeri robotlar, televizyonlarda savaş haberlerinde, filmlerde çok sık izlediğimiz düşmanı yoketmeye veya keşif görevi görmeye yarayan uzaktan kumandalı aygıtlar. Mayın arama cihazlarından, insansız casus uçaklarına kadar pek çok alet bu sınıfa giriyor.
Robotlar, bilimsel araştırmalarda, okyanusların derinlikleri, volkaların kraterleri gibi insanların çalışamayacağı yerlerde de sıklıkla kullanılıyor. İnsanların gidemeyeceği yerlere onlarca mini robot gönderilerek araştırmalar yapılıyor.
NASA da, robotları uzay araştırmalarında sıklıkla kullanılmakta. Mars'a gönderilen Pathfinder, sprit, opponent bunların sadece birkaçı. NASA'nın hedefiyse diğer gezegenlerde bizim yerimize hayat arayacak robotlar yapmak. Belki yaşam, ışık hızıyla gitsek bile bizden yüzlerce belki de binlerce yıl uzakta hiçbir insan ömrü buna yetmeyeceği için şimdilik en iyi fikir robotlar.
Massachusetts Teknoloji Enstitüsünde (MIT) geliştirilen 'kısmet' adlı robot, yüz ifadeleri olarak adeta bir insan. İnsanların yüzlerini tanımlayıp, korku, merak mutluluk gibi ifadeleri taklit edebiliyor.
Ve daha bir çok yerde robotlar kullanılıyor ve her geçen gün bu oran biraz daha artıyor.
Robot Oyunları
Robotlar yalnızca bilim adamlarının ilgisini çekmiyor. Dünyada çok sayıda amatör robot yapımcısı var. Amatör robotçular, kendi başlarına yada kurdukları topluluklarda robot üretiyorlar. Robot tasarımının herhangi bir sınırı olmadığı için ortaya çıkan ürünler de sınır tanımıyor. Ülkemizde amatör robot çalışmaları çok yeni. Ancak Boğaziçi, Gazi, ITU, ODTU, Atılım, Uludağ gibi üniversitelerde kurulan robot toplulukları ve kendi başına robot ilgilileri var.
Dünyanın çeşitli yerlerindeki amatör robot yapımcıları, yapılan etkinliklerde bir araya geliyorlar. Bunlar arasında en çokilgi çekeniyse robotlar arasında yapılan yarışmalar. Bu yarışmaların ilk örneği ve hala en yaygın olanları sumo robot güreşleri. Robotlar birbirlerini, sınırları 1,54 metre çapında çemberle belirlenen bir sahanın (dohyo) dışına itmeye çalışıyorlar. Çizgiyi geçen yani sahadan çıkan robot kaybediyor.
Sumo robotlara benzer türde küçük robotlar basit parçaların birleştirilmesiyle yapılabiliniyor.
Sumo Robotum Bariyer
Bir çok basit robot set halinde satılıyor. Size bunları satın alıp birleştirmek kalır. Çizgi izleyen robot, mum söndüren robot, sumocu robotlar böceklerdeki gibi 6 ayaklı olanlar ....bunlar arasında.
Bunlar arasında profesyonel robot yapımcılarının düzenlediği karşılaştırmalar da var. Bunlardan en ünlüsü RoboCup. Bu oyun robotlar arasında yapılan bir futbol karşılaşması. İlki 1997'de yapılan ve 50 takımın katıldığı bu turnuvaya 2003'te yaklaşık 200 takım katıldı.
Bu turnuvaya katılan robotlar uzaktan kumandalı değil. Robotlar tamamen kendiliklerinden karar verip oynuyorlar. Burada yapay zeka büyük önem taşıyor. Ve birde Robot savaşları var bu da en az diğerleri kadar ilgi görüyor. Bu uzaktan kumandalı robot araçlar arasında düzenlenen bir yarışma. Amaç rakip robotları hareketsiz kılmak ve sahada çalışır durumda kalan tek robot olmak. Robotlar için boyut sınırlaması yok tek sınır robotların ağırlıkları robotlar ağırlıklarına göre ayrılıyor ve her biri kendi siklet grubunda mücadele ediyor. Birbirlerini kullanılmaz hale getirmek için değişik silahlar kullanıyorlar biri matkap, döner testere kullanırken, bir diğeri ateş topu atan bir mekanizma kullanabiliyor. Robotların yetenekleri geliştikçe gerek bilim adamları gerek amatör robotçular tarafından düzenlenen robot yarışmaları artacak gibi görünüyor.
Fırat Dede